Nasz ekspert Kapituły – Agnieszka Piskała – specjalistka ds. żywienia dzieci napisała w jaki sposób prawidłowo przygotowywać menu dla dzieci w restauracji hotelowej. Co jest ważne w żywieniu dzieci w różnym wieku i jak przygotować zbilansowany jadłospis. Pełny tekst do pobrania na naszej stronie.

Co jest ważne w żywieniu dzieci w różnym wieku i jak przygotować zbilansowany jadłospis? 

Wskazówki dla kucharzy, restauratorów, szefów kuchni oraz rodziców

Agnieszka Piskała, ekspert ds. żywienia dzieci – członek kapituły Akcji 

Zasady żywienia dzieci


Dziecko to nie „mały dorosły” i jego sposób żywienia jest nieco inny niż osób starszych. Spożywanie posiłków poza domem - w żłobkach, przedszkolach, szkołach czy restauracjach powinno również wpisywać się w model prawidłowo zbilansowanej diety.

Szkoły i przedszkola są nastawione na specyficzne żywienie dzieci. Restauracje, w tym również hotelowe nie zawsze znają zasady prawidłowego żywienia dzieci. Warto jest wiec kilka najprostszych zasad wcieli w życie z zyskiem dla rodziców i dzieci, które mają okazje w takich miejscach jeść posiłki.

Właściwe odżywianie we wczesnym etapie jest kluczem do zdrowia przez całe życie. Czym wiec jest prawidłowe odżywianie i prawidłowo zbilansowana dieta?

• Zbilansowana dieta opiera się przede wszystkim na różnorodności
• Zdrowa dieta dostarcza w odpowiednich ilościach wszystkie niezbędne składniki oraz energię
• Żaden pojedynczy produkt nie dostarcza wszystkich niezbędnych składników
• Różnorodność jest kluczem do sukcesu ( jemy wszystko w odpowiednich ilościach)

1) Głównym źródłem energii w diecie dziecka powinny być węglowodany złożone - kasze, makarony, ziemniaki, kluski. Najlepiej, aby były to produkty pełnoziarniste, ponieważ dostarczają one ważnego w diecie dziecka błonnika oraz zapobiegają zawarciom. NIE MA więc posiłku dla dziecka bez któregoś z powyższych dodatków.

2) Wszystkie potrawy mogą być częścią zdrowej i prawidłowo zbilansowanej diety. Dzieci nie muszą rezygnować z potraw, które im smakują – najważniejsza jest odpowiednia wielkość porcji.

3) Żaden pojedynczy produkt nie posiada wszystkich składników odżywczych potrzebnych dzieciom. Liczy się różnorodność potraw i ich kompozycja.

4) Danie powinno być ucztą dla wszystkich zmysłów, zwłaszcza dla oczu. Na przykład: podawaj owoce i warzywa w różnych kolorach i o różnych kształtach.

5) Dodawaj do potraw różne świeże zioła i uważaj z solą. Aktualnie przeciętna konsumpcja soli przez dzieci i nastolatki przekracza zalecany poziom. Spożywanie dużej ilości soli może przyczynić się do problemów z nadciśnieniem tętniczym w późniejszym etapie życia.



Dla młodszych dzieci (do 8-9 roku życia)



1) Muszą rozpoznać, co mają na talerzu. Dzieci chcą wiedzieć i widzieć, jakiego rodzaju jedzenie jedzą. Większość z nich nie lubi gulaszów i temu podobnych dań, w których nie są w stanie zidentyfikować poszczególnych składników.

2) Dzieci są zwykle konserwatystami - nie chcą próbować nowych dań i wolą posiłki, które znają z domu.

3) Należy unikać ostrych przypraw, na przykład papryczki chilli, pieprzu, a także innych mocno aromatycznych przypraw.

4) Dzieci lubią posiłki noszące nazwy zwierząt, bohaterów komiksów lub bohaterów ich ulubionych programów telewizyjnych.



Dla dzieci powyżej 10 roku życia:

1) Większość dzieci z tej grupy nie uważa się już za dzieci. Nie chcą jadać dań dla dzieci ani dań o specjalnych nazwach. Chcą wybierać z menu dla dorosłych, jednak porcje są zwykle zbyt duże, a zatem mniejsze porcje byłyby mile widziane.

Grupy produktów, które powinny stanowić podstawę zdrowej i zbilansowanej diety dla dzieci - zalecenia dla kucharzy, intendentów, restauratorów, szefów kuchni

TŁUSZCZE I OLEJE

• O ile to tylko możliwe, stosuj sposoby przygotowywania posiłków wymagające użycia małej ilości lub nie wymagając użycia tłuszczu - np. gotowanie na parze, duszenie, gotowanie w wodzie i grillowanie - lub unikaj sposobów gotowania polegających na smażeniu w głębokim tłuszczu.
• Używaj tłuszczu/oleju o dużej zawartości tłuszczów nienasyconych, na przykład oleju rzepakowego
• Do sałatek używaj oleju z większą zawartością witaminy E, posiadającego lepszy zapach i dobry smak.

PRODUKTY ZBOŻOWE

• 55% całodziennego spożycia energii powinna pochodzić z węglowodanów, a to oznacza, że produkty z tej grup powinny być obecne w każdym posiłku.
• Szczególnie dzieciom powyżej 10 roku życia należy oferować alternatywne produkty zbożowe, np. kaszę manną, kuskus, jęczmienną czy perłową.
• Mieszaj produkty pełnoziarniste, takie jak ryż i makaron, z produktami przetworzonymi w stosunku 2:1 - to pozwoli na lepszą akceptację produktów pełnoziarnistych przez dzieci.

ZIEMNIAKI

• Serwuj niskotłuszczowe frytki z piekarnika zamiast frytek do smażenia na głębokim oleju.
• Serwuj pieczone ziemniaki z niskotłuszczowym dipem i świeżymi ziołami.
• Tłuczone ziemniaki: Przyrządzaj je ze świeżych ziemniaków, z niskotłuszczowym mlekiem i minimalną ilością masła; dodaj świeże zioła.
• Wypróbuj nowe warianty: mieszaj ziemniaki z tłuczonymi warzywami, np. marchewką, kalafiorem, dynią, karczochami, lub brokułami w stosunku 3:1.
• Serwuj ziemniaki jako pizzę ziemniaczaną: zrób podstawę z ziemniaczanego puree z jajkiem i startym serem niskotłuszczowym i ułóż na niej różne warzywa.

MAKARON

• Serwuj makaron nie tylko z sosem pomidorowym, ale, dla odmiany, również z warzywami lub sosem warzywnym (np. sosem z porów, marchewką, cukinią, grzybami oraz innymi sezonowymi warzywami), bądź też z sosem z czerwonej soczewicy i sera koziego - zastosuj twórcze podejście!
• Jeżeli serwujesz makaron z pulpetami, zmieszaj pulpety z cienko startą marchewką lub kukurydzą.
• Serwuj makaron nadziewany nie tylko mięsem, ale także warzywami i z sosem pomidorowym lub warzywnym.
• Serwuj nie tylko mięsną, ale również warzywną lasagne.

RYŻ, WRAPY, KANAPKI

• Serwuj ryż nie tylko jako samodzielny dodatek do dań, lecz również w formie risotto z małymi kawałkami różnych warzyw, np. zielonego groszku, żółtej lub czerwonej papryki i cukinii.
• Wrapy/ naleśniki: spróbuj zamienić połowę białej mąki na mąkę pełnoziarnistą.
• Kanapki: używaj różnego rodzaju pieczywo w jednej kanapce - np. jeden plasterek jasnego i jeden ciemnego pieczywa.

OWOCE

• Serwuj desery owocowe, np. paluszki ze świeżych owoców, sałatkę owocową, kruszonkę owocową,
• galaretki owocowe lub ciasta z owocami.
• Szczególnie latem, dzieci lubią zimne dania z owoców: mrożone kawałki owoców (np. jagody, śliwki, morele, ananasy) zmieszane z sokiem i serwowane z gałką lodów lub sosem z niskotłuszczowego mleka lub produktów mlecznych.
• Serwuj sałatki owocowo-warzywne, np. zmieszaj gruszki z ciemnozielonymi warzywami liściastymi.

WARZYWA

• Pozwól dzieciom samym wybierać warzywa z różnorodnej grupy świeżych i sezonowych warzyw do każdego posiłku.
• Serwuj więcej ciemnozielonych warzyw, takich jak brokuły, szpinak czy sałata rzymska.
• Stosuj świeże warzywa jako składnik zupy.
• Warzywa o dużej zawartości skrobi, takie jak marchewka, pietruszka, seler i dynia dobrze nadają się do przygotowywania zup kremów i sosów.
• Lekkie/białe warzywa nadają się do przyrządzania sosów kremowych.

Szukaj nowych sposobów na serwowanie warzyw:

• Serwuj naleśniki (zastąp połowę białej mąki mąką pełnoziarnistą) z nadzieniem ze szpinaku i sera.
• Upiecz kawałki dyni lub innych warzyw w piekarniku i podawaj z dipem z niskotłuszczowego jogurtu ze świeżymi ziołami, np. bazylią.
• Gulasz z samych warzyw: pokrój warzywa na kawałki tak, by dzieci mogły zobaczyć, co jedzą.
• Serwuj pizzę z warzywami.
• Przyrządź na grillu paluszki z warzyw i podawaj je z różnymi dipami.
• Gotuj warzywa na parze lub podgrzewaj je w mikrofalówce.
• Używaj wyłącznie oleju z dużą zawartością tłuszczów nienasyconych, np. olej rzepakowego
• Gotuj warzywa do chwili, gdy stają się miękkie, a nie dłużej.

NAPOJE
Zalecana ilość płynów wynosi od 1,0 do 1,5 litra dziennie. Ilość tę należy zwiększać, gdy wzrasta temperatura otoczenia lub wysiłek fizyczny, co powoduje utratę płynów przez pocenie się. Problem polega na tym, że większość napojów spożywanych przez dzieci jest wysokokaloryczna, a jednocześnie uboga w wartości odżywcze. Jednak dzieci muszą pić do każdego posiłku.

Dobrym rozwiązaniem jest serwowanie:

• Niegazowanej lub gazowanej wody.
• Mieszanki wody ze świeżym sokiem w stosunku 4:1.
• Różnego rodzaju koktajli bezalkoholowych z dużą ilością kruszonego lodu.
• Niskokalorycznych napojów dla dzieci.

MLEKO I PRODUKTY MLECZNE
Ta grupa produktów obejmuje mleko, jogurt, sery białe i żółte. Wzbogacane w wapń produkty sojowe również mogą być stosowane jako alternatywa dla mleka.
Potrawy te są ważne jako źródło wapnia, białka, witaminy A, witaminy D i cynku.
Dzieci powinny spożywać około 2-3 porcji mleka i produktów mlecznych dziennie.

DESER

• Stosuj niskotłuszczowe mleko, np. mleko z niską zawartością tłuszczu lub odtłuszczone, jako podstawę różnego rodzaju deserów, np. deserów mleczno-ryżowych ze świeżymi owocami lub naleśników.
• Serwuj jogurt z krojonymi świeżymi owocami i tartą czekoladą.
• Układaj warstwy w pucharkach deserowych: niskotłuszczowy
• Jogurt i puree ze świeżych owoców (np. morele, brzoskwinie, śliwki) słodzone miodem.
• Zmieszaj jogurt z serkiem twarogowym w stosunku 1:1, a następnie dodaj tarte świeże owoce. Wstaw do zamrażarki i serwuj zamrożony.
• Serwuj wafle z lekko zmrożonym jogurtem i świeżymi owocami, np. plasterkami truskawek, bananów lub moreli.
• Serwuj jogurt lub niskotłuszczowe mleko jako napój, np. jako „shake”: zmieszaj puree ze świeżych owoców i jagód z niskotłuszczowym mlekiem i odrobiną miodu: zrób puree z bananów i jabłek, a następnie zmieszaj je z niskotłuszczowym jogurtem
• Serwuj sery o obniżonej zawartości tłuszczu jako dodatek do sałatek lub kanapek i pieczonych ziemniaków albo posyp startym serem dania z makaronu lub ryżu.

MIĘSO I RYBY

• Potrawy te stanowią źródło białka, żelaza, witamin grupy B (w szczególności witaminy B12), witaminy D, cynku, magnezu oraz kwasów tłuszczowych omega-3 (z ryb).
• Zapotrzebowanie dzieci na te produkty wynosi około 84-140 g dziennie.

MIĘSO

• Odetnij widoczny tłuszcz i skórę z mięsa i drobiu i odcedź tłuszcz po gotowaniu.
• Serwuj mięso z dużą ilością warzyw.
• Staraj się przyrządzać mięso (i rybę) na grillu lub rożnie, a nie poprzez smażenie.
• Ograniczaj serwowanie produktów mięsnych w postaci hot dogów, kiełbasek i nuggetsów z kurczaka. Mają one największą zawartość tłuszczu i soli.

RYBY

• Serwuj więcej ryb, w szczególności tłustych ryb (np. łososia, makrelę, świeżego tuńczyka i śledzia).
• Samodzielnie przyrządzaj paluszki rybne i serwuj je z dipem z niskotłuszczowego jogurtu ze świeżymi i ziołami.
• Serwuj małe kawałki łososia z makaronem i sosem kremowym.
• Serwuj kanapki i wrapy z sałatką z tuńczyka.

ORZECHY

• Orzechów nie należy podawać w całości bardzo małym dzieciom (do 5 roku życia) ze względu na ryzyko zakrztuszenia się.
• Serwuj orzechy jako posypkę do sałatek.
• Zrób pastę z orzechów i dodaj ją do kremowego sosu do makaronu, np.spaghetti.
• Orzechy są alergenami. Mogą powodować poważne alergie, a zatem należy informować o tym rodziców i uwzględniać informację o ich zawartości na menu.

STRĄCZKOWE (FASOLA, SOJA, BOB, SOCZEWICA, CIECIORKA)

• Rób „hamburgery” z pasty fasolowej (ze świeżymi ziołami) i dodawaj do nich ser i kukurydzę.
• Serwuj fasolę nie tylko jako dodatek do potraw, ale także jako składnik sałatek.

Pobierz pełną wersję w pdf